Ważne jest, aby zrozumieć procesy biologiczne zachodzące w oczku wodnym oraz dowiedzieć się, jak je uruchomić i mierzyć ich efekty. W tym artykule przeprowadzimy Cię krok po kroku przez ten proces oraz wyjaśnimy cel i konieczność stosowania filtra w oczku wodnym.
1. Cykl azotowy
Najważniejszym procesem biologicznym w oczku wodnym jest cykl azotowy. Cykl ten występuje powszechnie w przyrodzie, również w Twoim oczku. Cykl azotowy sprawia, że zanieczyszczenia i szkodliwe substancje są przekształcane w składniki odżywcze dla roślin.
Zanieczyszczenia te mogą powstawać z:
- Niezjedzonych resztek pokarmu dla ryb
- Odchodów ryb
- Odchodów ptaków
Gnijących resztek roślinnych - Glonów
- Liści i gałęzi wpadających do oczka wodnego
Przekształcanie odpadów w amoniak
W cyklu azotowym zanieczyszczenia te są przekształcane w amoniak. Amoniak jest substancją szkodliwą zarówno dla ryb, jak i roślin. Dlatego niezwykle ważne jest, aby jak najszybciej został on przekształcony w azotyny.
Amoniak w azotyny
Z czasem w oczku wodnym rozwijają się bakterie, które przekształcają amoniak w azotyny. Azotyny również są toksyczne dla ryb, dlatego ich poziom w oczku wodnym należy utrzymywać na jak najniższym poziomie. Z tego powodu ważne jest, aby azotyny zostały ponownie przekształcone — w znacznie mniej szkodliwe azotany.
Azotyny w azotany
Ostatnim etapem cyklu azotowego jest przekształcenie azotynów w azotany. Gdy tylko w oczku pojawią się azotyny, rozwiną się bakterie przekształcające je w azotany. Azotany (o ile ich stężenie nie jest zbyt wysokie) nie są szkodliwe dla ryb, a ponadto stanowią niezbędne źródło pożywienia dla roślin wodnych.
2. Uruchomienie cyklu azotowego
Gdy zakładasz nowe oczko wodne, cykl azotowy musi się w nim dopiero rozpocząć. Nowy zbiornik nie zawiera jeszcze wystarczającej ilości pożytecznych bakterii, aby uzyskać pożądaną równowagę biologiczną.
Po napełnieniu oczka wodą cykl azotowy uruchomi się samoistnie. Pierwszym krokiem w cyklu azotowym jest przekształcenie zanieczyszczeń w amoniak. Ponieważ w nowym oczku wodnym nie ma praktycznie żadnych zanieczyszczeń, należy je doprowadzić. Można to zrobić, zaczynając podawać niewielkie ilości pokarmu (mimo braku ryb w zbiorniku). Stopniowe zwiększanie ilości pokarmu zapewnia bakteriom cyklu azotowego pożywienie i możliwość rozwoju.
Można również wpuścić kilka ryb, aby zapoczątkować cykl. Jednak zbyt duża liczba ryb, nadmiar pokarmu lub gnijących materiałów w fazie rozruchu może doprowadzić do nagłego skoku stężenia amoniaku lub azotynów. Może to być niebezpieczne dla wpuszczonych ryb. Upewnij się więc, że na początku w oczku nie ma zbyt wielu ryb ani zanieczyszczeń.
Pamiętaj również, aby przed wpuszczeniem pierwszych ryb sprawdzić, czy poziom amoniaku i azotynów nie jest zbyt wysoki.
Gdy tylko w wodzie pojawi się amoniak, rozpocznie się proces nitryfikacji — przekształcania amoniaku w azotyny (które również są szkodliwe dla ryb). Następnie wykształcą się bakterie przekształcające azotyny w azotany.
Bakterie przekształcające amoniak w azotyny oraz te przekształcające azotyny w azotany rozwijają się wolno. Z tego względu pełne ustabilizowanie tego procesu może zająć od 4 do 6 tygodni.
Wytworzone azotany są pobierane między innymi przez rośliny. Azotany nie są szkodliwe dla ryb, o ile ich stężenie w oczku wodnym nie osiąga skrajnie wysokich wartości.
Zbyt wysoki poziom azotanów oznacza jednak nadmiar pożywki dla roślin i algen. Może to doprowadzić do zakwitu glonów — ich gwałtownego rozwoju w ciągu zaledwie kilku dni. W rezultacie woda w oczku staje się zielona i mętna.
Aby zapociec nadmiernemu wzrostowi glonów, należy ograniczyć ilość zanieczyszczeń/pokarmu trafiającego do wody lub podłączyć lampę UV-C do zwalczania glonów.
Aktywność i funkcjonowanie ekosystemu zmieniają się w ciągu roku pod wpływem pogody i klimatu. Przeczytaj wszystko o ich wpływie na oczko wodne w naszym artykule na temat pielęgnacji i przygotowania oczka wodnego na wszystkie pory roku.
3. Znaczenie filtra dla cyklu azotowego
Bakterie niezbędne w cyklu azotowym występują ostatecznie w całym oczku wodnym. Większość z nich osiedla się na powierzchniach — takich jak kamienie, rośliny oraz w wnętrzu filtra. W oczku wodnym ilość dostępnej powierzchni dla rozwoju bakterii może być ograniczona. Montaż filtra zapewnia dodatkową powierzchnię do zasiedlenia przez pożyteczne bakterie. Ponadto filtr wymusza przepływ całej wody w oczku przez wkład filtracyjny, dzięki czemu amoniak i azotyny trafiają bezpośrednio do bytujących w nim bakterii.
4. Jak działa filtr do oczka wodnego
Często uważa się, że głównym zadaniem filtra do oczka wodnego jest wyłapywanie drobnych zanieczyszczeń mechanicznych. Choć filtr również to robi, nie jest to jego główny cel. Zadaniem filtra jest wspieranie i wzmacnianie cyklu azotowego. Filtr realizuje to zadanie dzięki zastosowaniu różnych mediów filtracyjnych oraz odpowiedniemu przepływowi wody.
Różne rodzaje mediów filtracyjnych
Celem filtra jest stworzenie optymalnego środowiska dla rozwoju bakterii uczestniczących w cyklu azotowym. Odbywa się to poprzez zapewnienie jak największej powierzchni biologicznie czynnej, na której bakterie mogą się osadzać i namnażać. Służy do tego wiele różnych mediów filtracyjnych. W filtrze często stosuje się jednocześnie kilka typów mediów filtracyjnych, co umożliwia rozwój rozmaitych szczepów bakterii.
Do najpopularniejszych mediów filtracyjnych należą gąbki filtracyjne, skały, szczotki oraz tworzywowe kulki filtracyjne (biokulki). Media filtracyjne powinny posiadać jak największą powierzchnię dla osadzania się bakterii, przy jednoczesnym zachowaniu swobodnego przepływu wody z oczka.
Przepływ wody w filtrze
Odpowiednio dobrana pompa do oczka wodnego sprawia, że cała woda z oczka jest przepompowywana przez filtr przez całą dobę. Woda może przepływać przez filtr dwukrotnie lub częściej w ciągu doby. Częstotliwość ta zależy od rodzaju posiadanego oczka wodnego. Można przyjąć następujące zalecenia:
- Oczko wodne bez roślin i ryb – minimum co 2 godziny
- Oczko wodne z roślinami, bez ryb – minimum co 4 godziny
- Oczko wodne z rybami i roślinami – minimum co 3 godziny
- Oczko wodne wyłącznie z rybami – minimum co 1,5 godziny
Przykład obliczeniowy
Załóżmy, że posiadasz oczko wodne o pojemności 9 000 litrów z rybami i roślinami. Oznacza to, że woda w oczku musi przepływać przez filtr co 3 godziny. W efekcie przez filtr powinno przepływać minimum 3 000 litrów wody na godzinę (9 000 podzielone przez 3).
Rośliny mają bardzo pozytywny wpływ na system filtracyjny. Dzięki nim woda nie musi przepływać przez filtr tak często, co zmniejsza wymaganą wydajność filtra. Dzieje się tak, ponieważ rośliny same działają jak naturalny filtr – oczyszczają wodę dzięki bakteriom osadzającym się na ich powierzchni oraz pobierają azotany jako substancje odżywcze.
5. Wybór systemu filtracyjnego
Do filtracji wody w oczku wodnym można zastosować różne rodzaje filtrów:
- Filtr grawitacyjny
W tym rozwiązaniu woda przepływa przez filtr siłą grawitacji. Pompa jest potrzebna do doprowadzenia lub odprowadzenia wody z filtra, a resztę pracy wykonuje grawitacja. Filtry grawitacyjne często składają się z kilku komór, z których każda zawiera inny rodzaj materiału filtracyjnego. - Filtr ciśnieniowy
Rozwiązanie odpowiednie do małych i średnich oczek wodnych. W filtrze ciśnieniowym woda przepływająca przez urządzenie pozostaje pod ciśnieniem. Dzięki temu można łatwo skierować ją wężem w dowolne miejsce, co daje większą elastyczność przy umiejscowieniu filtra wokół oczka wodnego. - Filtr „wszystko w jednym” (all-in-one)
Wybierając filtr all-in-one otrzymujesz kompletne urządzenie do filtracji wody w oczku. Zazwyczaj zawiera ono pompę, materiały filtracyjne oraz lampę UV-C. Filtr typu all-in-one umieszcza się pod wodą, dzięki czemu nie trzeba przeznaczać miejsca wokół zbiornika. - Filtr naturalny / roślinny
Rośliny mają naturalne właściwości filtracyjne. Podobnie jak w tradycyjnym filtrze, wokół korzeni i łodyg roślin osadzają się pożyteczne bakterie. Tworząc filtr roślinny, wydzielasz osobne strefy lub niecki w oczku wodnym, przez które przepływa woda.
Chcesz dowiedzieć się więcej lub potrzebujesz pomocy w aranżacji oczka wodnego? Skontaktuj się z działem obsługi klienta BluGarda.